Nguyên nhân gây men gan cao

Trong gan có một hệ thống enzym rất hoàn chỉnh  để thực hiện hoạt động tổng hợp và chuyển hóa các chất protid, gluxit, lipid. Người ta gọi chung những enzym này là men gan. Men gan cao là khi có tổn thương gan các men này tràn vào máu, làm tăng nồng độ trong máu, phản ánh một tình trạng các tế bào gan đang bị hủy hoại. Chỉ số men gan càng cao hơn bình thường đánh giá tình trạng tổn thương nhu mô gan càng nhiều. Vậy đâu là nguyên nhân gây men gan cao?

Men gan cao là gì?

Men gan do tế bào gan sản xuất ra, khi tế bào gan chết đi do quá trình lão hóa thì có một lượng men gan được phóng thích vào máu ở nồng độ dưới 40u/l và chỉ số này gần như cố định ở người bình thường nhưng khi có tổn thương gan thì các men này sẽ tràn vào máu, làm tăng nồng độ trong máu.

Men gan cao là khi lượng men gan được đẩy vào máu nhiều, sẽ có hiện tượng bất thường xảy ra đối với gan, có thể tế bào gan bị tổn thương, chức năng gan bị suy giảm… chỉ số men gan càng cao càng đánh giá mức độ tổn thương ở gan càng lớn. Trong 4 loại men gan thì Ast (Sgot) và Alt (Sgpt) đóng vai trò chủ yếu phản ánh tình trạng của tế bào gan. Theo nghiên cứu, men gan tăng từ 1-2 lần  là mức độ nhẹ, tăng từ 2-5 lần là mức độ trung bình, tăng trên 5 lần giới hạn bình thường là mức độ nặng.

Nguyên nhân gây men gan cao

Nguyên nhân men gan cao phần lớn là do sự thay đổi nồng độ của hai enzym có trong gan là: AST và ALT, nguyên nhân làm cho hai enzym này tăng là do bệnh lý về gan (viêm gan, xơ gan, ung thư gan…), sử dụng nhiều rượu bia và các chất kích thích, dùng thuốc kháng sinh dài ngày, căng thẳng thường xuyên và kéo dài

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc men gan tăng cao:

Những nguyên nhân gây men gan cao

Những nguyên nhân gây men gan cao (Ảnh minh họa)

Men gan cao do viêm gan: Trong số các nguyên nhân gây tăng men gan thì viêm gan do virut là đáng sợ hơn cả. Viêm gan do virut có thể do virut viêm  gan A, B, C, E, D. Viêm gan cấp do virut hoặc bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến. Viêm gan do nhiễm độc và virus đều làm men gan tăng đặc biệt là tăng rất cao, gấp 7-8 lần trở lên. Tổn thương do virút là loại tổn thương rất nguy hiểm vì virút khi xâm nhập vào tế bào gan chúng nhân lên và làm hủy hoại tế bào gan (làm tan vỡ các tế bào gan mà chúng xâm nhập). Tế bào gan càng bị hủy hoại càng nhiều thì lượng men gan giải phóng ra càng nhiều. Cho nên trong các trường hợp viêm gan cấp tính hoặc viêm gan tối cấp hoặc ung thư gan thì lượng men gan tăng nhanh một cách đột biến có khi lên tới 5.000U/l.

- Men gan cao do uống nhều rượu, bia: Rượu, bia là nguyên nhân gây nhiều chứng bệnh nguy hiểm ở con người. Quá trình lão hóa của các tế bào gan diễn ra nhanh hơn khi sử dụng rượu, bia khiến một khối lượng lớn tế bào chết đi và giải phóng ra nhiều men gan vào máu. Gan  bị tổn thương vì rượu thì loại men Ast thường cao từ 2 -10 lần trong khi đó loại Alt sẽ tăng ít.

- Sử dụng thuốc không hợp lý: Việc sử dụng thuốc bừa bãi, không đúng cách một số loại thuốc như các thuốc kháng sinh, tim mạch, thuốc giảm đau, thuốc giảm mỡ máu, chống trầm cảm,.. Cũng có thể gây tác dụng phụ làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của tế bào gan hoặc gây ngộ độc tế bào gan gây viêm gan cấp tính khiến men gan tăng cao. 

- Một số nguyên nhân khác: Bệnh về đường mật cũng có liên quan mật thiết với gan, nhất là các bệnh do sỏi đường dẫn mật, giun chui ống mật, viêm đường mật. Do chế độ ăn uống, ăn các loại thực phẩm độc hại nếu ăn các loại thực phẩm chứa độc tố, các chất bảo quản nguy hại như các loại ngô, đậu, bắp bị mốc, nấm độc, gạo mốc … đều có chất aflatoxin gây tăng men gan, viêm gan, ung thư gan… ngoài ra, tình trạng tăng men gan cũng có thể xuất hiện do nhiều bệnh lý khác, là bệnh lý xuất phát từ gan hoặc từ bộ phận khác trên cơ thể như bệnh viêm gan tự miễn, bệnh tự miễn ở ruột non hay do bệnh ứ sắt…

Men gan cao là dấu hiệu báo động nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm gan, ung thư gan, viêm cơ, viêm thận mãn, viêm túi mật, nhồi máu cơ tim, động kinh… Nếu tình trạng này xảy ra kéo dài mà không điều trị sẽ rất dễ xảy ra các biến chứng như xơ gan, ung thư gan.

Phòng ngừa những bệnh lý gây men gan cao

Phòng ngừa bệnh viêm gan B,C: tiêm văcxin ngừa viêm gan B, không dung chung các vật dụng có thể dính máu của người bị viêm gan B, C.  Thai phụ cần chữa trị dứt điểm bệnh viêm gan B, C trước khi có ý định mang thai.

Hạn chế bia rượu và các chất kích thích

Hạn chế bia rượu và các chất kích thích(Ảnh minh họa)

Hạn chế bia rượu và các chất kích thích: Rượu bia và các chất kích thích là những thủ phạm gây nên tình trạng tổn thương gan. 

Nên bổ sung vitamin A từ các loại thực phẩm như gan động vật, cà rốt, hẹ, sữa bò, lòng đỏ trứng, rau muống, rau chân vịt, tỏi tây, bắp cải…

Ăn nhiều các thực phẩm giàu vitamin B1, B2, B6 như: mạch nha, giá, đậu, lạc, rau xanh, hoa quả, đậu nành, trứng, sữa…,

Bổ sung thêm ớt ngọt, tỏi, rau cải, rau dền,…. Cũng là những thực phẩm giàu vitamin.

Bổ sung các thực phẩm chứa nhiều protein bởi đây là thành phần cấu tạo nền tảng của tất cả tế bào trong cơ thể, khi tế bào gan bị tổn thương làm tăng men gan, khả năng miễn dịch cơ thể giảm. Vì vậy, ăn nhiều protein để phục hồi và tăng cường khả năng miễn dịch. Thực phẩm giàu protein: thịt nạc, trứng, cá, các loại đỗ, rau xanh,…

Những thực phẩm nên tránh sử dụng có thể làm men gan tăng

Thực phẩm chứa nhiều đường bởi đường có thể làm tích tụ tế bào hồng cầu trong vi huyết quản và tiểu cầu dẫn tới tắc nghẽn, ngoài ra đường cũng có thể gây mỡ gan.

Thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ làm cho chất béo trong cơ thể tăng lên dễ gây gan nhiễm mỡ, máu nhiễm mỡ,…yếu tố làm tăng men gan.

Hạn chế sử dụng các gia vị cay nóng: ớt, hạt tiêu,..                              

Đồ uống có cồn, đồ uống có ga, khiến gan phải làm việc vất vả hơn khi đang bị bệnh, khiến tình trạng tăng men gan càng nặng hơn.

Chế độ sinh hoạt: Người bị men gan tăng cao nên có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, không nên thức khuya sau 22 giờ, tập thể dục nhẹ nhàng, không nên làm các công việc nặng nhọc nhiều.

Trên đây là những giải đáp của các bác sĩ chuyên khoa Bệnh viện bệnh gan Hồng Phong. Hy vọng sẽ giúp ích cho bạn đọc về vấn đề trên. Nếu có những thắc mắc xin vui lòng liên hệ Số Hotline:(028) 39 24 2222 hoặc nhấn vào bản tư vấn bên dưới các bác sĩ chuyên khoa của  Phòng Khám Đa Khoa Hồng Phong chúng tôi sẽ nhanh hồi âm.